Nederlandse Onderzoekschool voor Theologie en Religiewetenschap
Netherlands School for Advanced Studies in Theology and Religion

Get New Password

Go back to login

Succesvolle zoektocht naar de waarde van voedsel

08 Nov 2019

Wat is de waarde van voedsel? Het seminar “Nurture and Culture: In Search of the Value of Food and Meals”, liet op 5 november zien dat voedingswetenschappers, voedselsociologen, exegeten en systematisch theologen daar heel verschillende antwoorden op geven.

De waarde die voor de één centraal staat, ziet de ander over het hoofd. Wie wil begrijpen hoe voedsel werkt, heeft een brede, interdisciplinaire benadering nodig. Theologische gevoeligheid voor zingeving, symboliek, identiteit, ritualiteit kan daarbij verder helpen. Tegelijkertijd moet zulke theologie open staan voor inzichten uit andere disciplines.
Hoe waardevol dit kan zijn, lieten bijdragen van dr. Hilje van der Horst (WUR), dr. Hilke Bos-Brouwers (WUR), prof. dr. Ingeborg Brouwer (VU) en drs. Jonathan Pater (UvT) zien. Van der Horst beschreef het effect van voedselbanken, vaak diaconale projecten, op het zelfbeeld van ontvangers van zulk voedsel. Wat voor symbolische waarde heeft de houdbaarheidsdatum van een product dan? En begrijp je wel wat zo’n datum wel of niet betekent?
Bos-Brouwers liet zien hoe voedselverspilling een vanzelfsprekend thema is, terwijl wat het precies inhoudt voor velen echt verborgen is. Vanaf wanneer is iets voedsel en wat is verspilling? Een ethisch perspectief heeft zulke kennis nodig. Hoe gezondheidswetenschappen kunnen profiteren van een breed perspectief op de waarde van voedsel liet Brouwer tenslotte zien: alleen via argumenten krijg je verandering in voedselconsumptie niet voor elkaar, daar is meer voor nodig.
Pater liet zien hoe dat ‘meer’ in de antieke wereld vorm kreeg, de wereld waarin ook Bijbelse bronnen ontstonden. Wie vlees zag als iets dat agressie opwekte en een ideaal mens zag als iemand die zichzelf in de hand hield, bijvoorbeeld, vond in de antieke dat een echte man juist géén rood vlees at – terwijl dat vandaag vaak juist als mannenvoedsel bij uitstek geldt.
Na een – vegetarische – lunch hield het seminar zich bezig met de documentaire ‘Dead Donkeys Fear No Hyena’s’ over de problematiek van voedselproductie in een hongerend land, Ethiopië. Welke waarden spelen daar een rol, hoe kun je dit theologisch en anderszins duiden? Welke waarden zorgen, vooral ook, voor welke omgang met voedsel, met de productie ervan, en met het land en de mensen die erop wonen? De indrukwekkende film riep een levendige discussie op. Deze werd afgesloten door twee terugblikkende bijdragen van em. prof. dr. Maaike de Haardt (RUN) en prof. dr. Hans Schaeffer (TUK), waarin de waarde van voedsel nog eens doordacht werd vanuit het perspectief van alledaagse sacramentaliteit en sacramentaliteit als vormende leidraad voor het alledaagse.
Het seminar, bezocht door junior en senior wetenschappers van een tiental instellingen, werd geleid door dr. Mirella Klomp (PThU) en prof. dr. Peter-Ben Smit (VU/UU), en vond plaats als NOSTER Thematic Seminar, geïnitieerd vanuit het Amsterdam Network for Interdisciplinary Studies on Eating (ANISE) en het Instituut voor Rituele en Liturgische Studies (IRILIS). Voor wie nieuwsgierig geworden is naar deze benadering van voedsel en theologie, van 13-17 januari organiseert ANISE een winter school, voor meer informatie zie hier