NOSTER

Looptijd: 2010-2013
Coördinatoren: Dr. F.L. Bakker (UU) en prof.dr. R.R. Ganzevoort (VU)

Verslag van maart 2011 tot mei 2012
Het tweede jaar van het bestaan van deze groep opgericht in november 2010 werd gewijd aan een viertal bijeenkomsten waarop telkens een bepaald onderwerp besproken werd en een film. Daarnaast ging de website ‘Moving Visions’ (http://www.movingvisions.eu/) de lucht in, zodat iedereen die geïnteresseerd is kan ontdekken wie de leden zijn van deze groep, wat deze mensen aan activiteiten ontplooien en publiceren en wat de themagroep zelf onderneemt.

Een ander belangrijk initiatief was het besluit om van 30 mei tot en met 1 juni 2013 in Groningen een internationaal congres te organiseren van wetenschappers die zich bezig houden met religie en film. De conferentie is tegelijk ook de jaarvergadering van de Duitstalige onderzoeksgroep ‘Film und Theologie’. De voertaal is echter Engels, omdat ook wetenschappers uit andere landen uitgenodigd worden. Het thema van het congres is ‘Silence and Religion in Film’. Kort geleden is een call for papers uitgegaan. Op de website is hij te raadplegen.

Daarnaast zijn er plannen voor een ontmoeting van theologen en religiewetenschappers met Nederlandse documentairemakers. Documentairemakers maken gebruik van de deskundigheid van deze academici, maar aan de andere kant is het goed als de wetenschappers beseffen wat er bij het maken van documentaires komt kijken.

In de loop van het jaar wordt tevens contact gelegd met de Katholieke Film Actie (kfa). Voor de themagroep is van belang dat de kfa expertise, een netwerk en fondsen heeft, terwijl de academische inbreng van de themagroep de kfa helpen om een betere visie op haar beleid te ontwikkelen. Verder zouden de websites van de kfa en Moving Visions aan elkaar gelinkt kunnen worden.

Ruard Ganzevoort laat zien welke vragenlijsten hij gebruikt in zijn filmgesprekken met studenten. Hij hanteert daarbij een stappenlijst waarin hij probeert de studenten zich bewust te maken van patronen, processen, motieven en andere dingen in de films die zij zien. Hierop worden onder andere de volgende commentaren gegeven:
-         Ook niet-mensen kunnen een personage zijn. Een voorbeeld is de camera die daardoor ook een rol kan krijgen.
-         Trailers, recensies en opschudding hebben eveneens een grote invloed op de receptie van een film.
-         Een film behoort dikwijls tot een bepaald genre. Ook dat genre reikt dingen aan waarin in de film op wordt voortgebouwd.

Birgit Meyer geeft een inleiding op basis van een boek dat zij aan het schrijven is onder de titel Your World is about to Change! Video-movies, Spirits and the Popular Imagination in Ghana. In haar onderzoek gaat zij ervan uit dat de film externe verbeelding is van interne beelden. Daarbij doet zij onder andere onderzoek naar de rol van audiovisuele media die onderdeel zijn van kerkdiensten. Dat komt in Ghana veel voor. Inspiratiebron is Vivian Sobchacks visie waarin zijn film ziet als ‘the expression of experience by experience’. Het gaat hier om een circulair proces, waarin het beeld iets met de mensen doet. Het appelleert aan hun zintuigen. Zij gaan deelnemen aan de film. Daarbij geeft de film uitdrukking aan de populaire verbeelding (popular imagination). Dat moet alleen al om commerciële redenen, omdat er anders onvoldoende belangstelling is voor de film. Sowieso zijn films zelf eveneens onderdeel van en vormen zij op hun beurt ook weer de cultural imagination. In de films wordt de gevoeligheid voor het hogere voorbereid en aangeboden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen het fysieke en het spirituele . Dat spirituele wordt alleen waarneembaar via special rituelen. Films moeten altijd goed eindigen. In Afrika zijn de belangrijkste gevaren de spirituele gevaren. Mensen bidden wel dat zij zich openen voor het goede en sluiten voor het slechte, maar het goede kan alleen getoond worden in combinatie met het slechte. Aldus Birgit Meyer.

De films die gedurende het afgelopen jaar besproken werden, zijn Black Swan (Darren Aronofski, 2010), Wit (Mike Nicols, 2001), Rabat (Victor Ponten en Jim Taihutu, 2011) en Another Year (Mike Leigh, 2010).

Ondertussen bereikt de groep ook een ander doel, omdat steeds meer wetenschappers die zich bezig houden met religie en film, elkaar en vooral ook elkaars methoden beter leren kennen.

Freek Bakker (UU)

 

« Back